ترددى دارى اين آيه بخوان كه * ( إِنَّ اللَّه لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ ) * تا آخر آيه برخواند و گفت معلوم است كه آنچه حق تعالى آن را اجر عظيم گويد قدر آن را غير او سبحانه نداند و در آيه دلالت است بر آنكه منع ثواب و نقصان آن از خدا ظلم باشد و او سبحانه از ظلم بريست و نيز دالست بر آنكه او سبحانه قادر است بر ظلم زيرا كه تنزيه نفس خود فرموده پس اگر قادر بر آن نميبود مدحت در تنزيه آن بيوجه بود و چون او سبحانه ذكر روز آخرة كرد و بيان احوال مؤمنان در عقب آن وصف حال منكران نمود تا مكلفان را بطريق وعد و وعيد تحريص كرده باشد كه آن فعل طاعتست و اجتناب از معصيت پس بر سبيل تعجب و تهويل فرمود كه * ( فَكَيْفَ ) * پس چگونه باشد و بچه وجه بود حال كفره و ظلمه * ( إِذا جِئْنا ) * وقتى كه بياريم * ( مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ ) * از هر گروهى از امم گذشته * ( بِشَهِيدٍ ) * گواهى و آن پيغمبران ايشان خواهد بود كه بر قبح اقوال و افعال و فساد عقيده امت خود گواهى خواهند داد عامل در ظرف مضمون مبتدا و خبر است كه آن هول امر آن روز است و عظم آن * ( وَجِئْنا بِكَ ) * و بياريم ترا اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله * ( عَلى هؤُلاءِ ) * بر اينگروه شهدا * ( شَهِيداً ) * گواه تا اقامهء شهادت كنى بر صدق شهادت ايشان بجهة علم تو بر عقايد ايشان و استجماع شرع تو مجامع قواعد ايشان را و گويند هؤلاء اشاره است بكفره كه استفهام از حال ايشانست و يا مشار اليه مؤمنيناند يعنى برايمان مؤمنان گواهى دهى كقوله تعالى لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً و در لطايف قشرى مذكور است كه چون پيغمبر ص را شفيع امت خود ساخته‌اند شهيد امت نيز ميسازند و مقرر است كه شهادت بنوعى ادا خواهد كرد كه مجال شفاعت باقى ماند عبد اللَّه مسعود گفته كه رسول صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود كه يا بن مسعود از قرآن چيزى تلاوة كن من از سورة النساء آغاز كردم و ميخواندم و چون به اين آيه رسيدم رسول از هول اين مقاله بگريست و فرمود اين سوره را اعاده كن من دگر باره بقرائت مشغول شدم چون به اين آيه رسيد زياده از اول گريه كرد و فرمود حسبى بس است مرا آنچه خواندى و بر اين آيه مبالغه است در حث بر طاعت و اجتناب از معصيت و زجر از هر چه موجب خجالت و استحيا باشد بر رؤس الاشهاد چه شهود عدول گواهى خواهند داد بر هر چه آدمى آن را مىكند از خير و شر بر وجهى كه در حكم به صحت شهادت ايشان توقفى نخواهد بود و توقع قدح نخواهد داشت و ايشان انبيااند كه معصومند و كرام الكاتبين كه متصف بعصمتاند و جوارح و مكان و زمان كما قال اللَّه تعالى وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ و قال ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْه رَقِيبٌ عَتِيدٌ و قال إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْه مَسْؤُلًا و قال يوم تشهد عليهم السنتهم و ارجلهم بما كانوا يعملون و در اخبار صحيحه ورود